Jaki wiatromierz na jacht wybrać i jak czytać wiatr pozorny
Jaki wiatromierz na jacht wybrać: wiatr pozorny na liczbach, standard danych NMEA, zasilanie, czujnik ultradźwiękowy czy z wiatraczkiem i lista pytań do dostawcy.
Na jacht wybierasz wiatromierz po czterech rzeczach: standard danych zgodny z twoją instalacją, sposób zasilania, odporność na morze i to, czy przyrząd sam przelicza wiatr pozorny na rzeczywisty. Cena jest dopiero piątym kryterium. Poniżej konkretne liczby, tabela porównawcza i lista pytań, które zadaj dostawcy przed zamówieniem. Gotową rekomendację dla swojego jachtu dostaniesz w doborze wiatromierza, a ogólny opis kategorii znajdziesz na stronie wiatromierz żeglarski i jachtowy.
Co faktycznie mierzy czujnik na topie masztu
Czujnik widzi wiatr pozorny. To suma wiatru rzeczywistego nad wodą i wiatru wytwarzanego przez ruch łodzi. Dlatego ta sama pogoda daje różne wskazania na różnych kursach, i to jest normalne, a nie usterka przyrządu. Dopiero wyświetlacz lub plotter z danymi o prędkości i kursie jachtu wylicza wiatr rzeczywisty.
Przykład z liczbami, bo na nim widać różnicę
Przyjmij wiatr rzeczywisty 12 węzłów i prędkość jachtu 6 węzłów.
- Półwiatr ostry, kąt rzeczywisty 60 stopni. Składowa wzdłuż osi łodzi to 12 razy cos 60 plus 6, czyli 12 węzłów. Składowa poprzeczna to 12 razy sin 60, czyli 10,4 węzła. Wiatr pozorny wynosi pierwiastek z (144 plus 108), czyli około 15,9 węzła (8,2 m/s), pod kątem około 41 stopni od dziobu.
- Z wiatrem, kąt rzeczywisty 150 stopni. Wzdłuż osi masz 12 razy cos 150 plus 6, czyli minus 4,4 węzła. Poprzecznie 6 węzłów. Wiatr pozorny to około 7,4 węzła (3,8 m/s) pod kątem około 126 stopni.
Różnica ponad dwukrotna przy tym samym wietrze nad wodą. Jeśli na żaglach podejmujesz decyzję o refowaniu, patrzysz na wskazanie pozorne i na rzeczywiste oddzielnie. Przyrząd, który pokazuje tylko jedno z nich, daje połowę obrazu.
Standard danych, czyli pierwszy filtr zakupu
Zanim porównasz ceny, ustal, jak czujnik ma gadać z resztą jachtu. Starsze instalacje używają NMEA 0183, nowsze NMEA 2000. Część czujników wysyła dane bezprzewodowo do własnego wyświetlacza lub aplikacji, bez kabla przez maszt. Specyfikację standardu publikuje organizacja NMEA. Czujnik, który nie zgadza się ze standardem plotera i autopilota, zostanie osobnym wskaźnikiem w kokpicie i nie wzbogaci nawigacji.
Porównanie typów czujników
| Cecha | Wiatraczek i chorągiewka | Ultradźwiękowy | Bezprzewodowy kompaktowy |
|---|---|---|---|
| Ruchome części | Tak, łożyska do serwisu | Brak | Zwykle tak |
| Zasilanie | Z pokładu, niski pobór | Z pokładu, wyższy pobór | Bateria lub panel słoneczny |
| Montaż na starszym jachcie | Kabel przez maszt | Kabel przez maszt | Bez kabla |
| Najlepszy do | Jezioro, rejsy sezonowe | Morze, regaty, wyprawy | Szybka modernizacja, mały jacht |
| Główne ryzyko | Zużycie łożysk po kilku sezonach | Cena i pobór prądu | Rozładowana bateria na topie |
Tabela opisuje ogólne właściwości konstrukcji, nie konkretnych modeli. Parametry konkretnego przyrządu zawsze sprawdź w karcie technicznej producenta.
Jaki wiatromierz na jacht, który pływa po jeziorze
Na Mazurach ważniejsza od odporności na sól jest prosta obsługa i niski koszt. Czujnik z wiatraczkiem i kablem do wyświetlacza w kokpicie albo wariant bezprzewodowy wystarczą. Łożyska zwykle wytrzymują kilka sezonów, a wymiana czujnika na topie masztu przy stawianiu masztu na wiosnę jest tania w robociźnie. Zapas energii liczy się tylko przy wersji na baterię.
Jaki wiatromierz na jacht morski
Na morzu dochodzą sól, długie przejścia i konieczność, żeby dane trafiały do autopilota. Tu ultradźwiękowy ma sens, bo nie ma łożysk, które zacierają się przy zimnie i zasoleniu. Sprawdź stopień ochrony obudowy, zakres temperatur i to, czy producent podaje odporność na promieniowanie UV. Do przejść oceanicznych zabierz zapasowy czujnik albo przynajmniej zapasowy kabel, bo wymiana na topie na fali to ostatnia rzecz, którą chcesz robić.
Jak liczyć jednostki
Prędkość wiatru na jachcie podaje się w węzłach. Jeden węzeł to 0,514 m/s, a 10 węzłów to około 5,1 m/s lub 18,5 km/h. Prognozy lądowe często używają metrów na sekundę, więc dobry wyświetlacz przełącza jednostki. Pełną tabelę przeliczeń z odniesieniem do stopni skali znajdziesz we wpisie o skali Beauforta i jednostkach wiatru. Jeśli dobierasz też przyrząd do pomiarów poza jachtem, np. na dachu lub w ogrodzie, zajrzyj na stronę o mierniku wiatru.
Lista pytań do dostawcy przed zamówieniem
- Jaki standard danych obsługuje czujnik i czy zgadza się z moim plotterem i autopilotem.
- Czy wyświetlacz liczy wiatr rzeczywisty, a jeśli tak, z jakiego źródła bierze prędkość i kurs jachtu.
- Jaki jest pobór prądu przy zasilaniu z pokładu albo czas pracy na baterii.
- Jaki jest zakres pomiarowy i dokładność w zakresie, w którym naprawdę pływam (zwykle 5 do 35 węzłów).
- Jak wygląda zerowanie kąta względem dziobu po montażu.
- Jaka jest długość kabla i rodzaj złącza, jeśli maszt jest stawiany co sezon.
- Czy czujnik ma świadectwo wzorcowania albo jak go wzorcować, zobacz też wzorcowanie anemometru.
Czy czujnik wiatru na jachcie wymaga wzorcowania
Przy rejsach rekreacyjnych zwykle wystarczy porównanie z drugim przyrządem i kontrola zerowania kąta po zimie. Przy regatach i pomiarach, które mają wartość porównawczą, wzorcowanie ma sens, bo błąd kilku procent prędkości lub kilku stopni kąta zmienia obliczenia wiatru rzeczywistego i dane do polarów jachtu.
Na co nie przepłacać
Nie płać za rozbudowane funkcje, jeśli nie masz do czego ich podłączyć. Wyświetlacz z wyliczeniem wiatru rzeczywistego, maksimum porywu i historią trendu wystarczy większości żeglarzy. Funkcje integracji z aplikacją czy chmurą opłaca się brać, gdy faktycznie analizujesz rejsy po fakcie.
Montaż czujnika na maszcie i typowe błędy
Najlepiej zamontować czujnik na topie masztu lub na wysięgniku, który wynosi go ponad turbulencję żagla i anten. Przy żaglach z dużym rolsem zawirowania za wyciągniętym grotem potrafią zafałszować wskazanie w dół. Kąt zerujesz na postoju, kierując jacht dziobem pod wiatr i ustawiając wskazanie na zero. Błąd kilku stopni przy montażu wygląda na asymetrię wiatru na lewej i prawej burcie, więc porównaj kąty na obu halsach, zanim zaczniesz szukać usterki.
Drugi częsty błąd to zbyt długi lub źle poprowadzony kabel. Spadek napięcia na cienkim przewodzie psuje pracę czujnika z grzałką lub ultradźwiękowego, a kabel bez złącza wodoszczelnego korodować zaczyna po jednym sezonie. Trzeci błąd to ustawienie na wyświetlaczu złej jednostki. Przy przełączeniu z węzłów na metry na sekundę wiatr 10 węzłów wygląda jak 5, co łatwo wziąć za porywy z innej prognozy.
Wiatr pozorny a refowanie, krótka reguła robocza
Wskazanie pozorne rośnie przy ostrych kursach i maleje na pełnych, dlatego jacht, który dobrze radzi sobie z 16 węzłami pozornymi na bejdewindzie, na kursie z wiatrem odczuje podobny wiatr rzeczywisty jako dużo słabszy. Refujesz więc przed zmianą kursu na ostrzejszy, a nie po niej, i patrzysz na trend z ostatnich minut, nie na pojedynczy porywisty szczyt. Dokładne progi dla twojego jachtu wynikają z jego instrukcji i doświadczenia załogi, nie z ogólnej tabeli.
Jak wybrać w trzech krokach
Najpierw ustal standard danych twojej instalacji i sposób zasilania. Potem wybierz typ czujnika po akwenie (jezioro albo morze) i budżecie. Na końcu sprawdź, czy wyświetlacz liczy wiatr rzeczywisty i jak zerujesz kąt. Jeśli chcesz przejść ten dobór z konkretnymi parametrami twojego jachtu, uruchom dobór wiatromierza i opisz warunki, a dostaniesz listę parametrów do zapytania o ofertę.
Dobierz przyrząd do swojego zadania
Dobierz wiatromierz